Template'e Git

Template’i kullanmak için dosyayı kopyalamanız gerektiğini unutmayın.

Ne rol yapıyorsak oyuz, bu yüzden neyin rolünü yaptığımıza dikkat etmeliyiz.

Hayatını değiştirme vaadi sunan gurulara pek güvenemiyorum. İnsanın hayatını değiştirme serüvenin başkalarının reçeteleriyle değil, onlardan ilhamla inşa etmesi gerektiğini düşünüyorum. Bu nedenle başkalarının bunu nasıl yaptığını incelemek ve onlardan öğrenerek kendine özgü bir şeyler oluşturmak, hayatı değiştirmeye güzel bir adım olabilir. Kasım ayının başında bunu yeniden yapmaya başladım.

Bu ayın başında yeni bir sistemi takip etmeye başladım. İsmi Bootstrap Your Life. Yazıları milyonlarca okunmuş, kariyerinde ve bireysel hayatında gayet iyi durumda olduğu görülen Duncan Riach tarafından oluşturulmuş bir sistem. Anlatmak istiyorum. Burada da anlatacağım ama video olarak incelemek isterseniz şu videoma göz atabilirsiniz:

Hayatının dizginlerini eline almak

Bu sistemi bir yıl kadar önce Tayvan’da denemeye başlamıştım. Etraf sporla yaşamaya, daha düzgün bir hayat tarzına sahip olmaya çok uyumluydu. Bir ay kadar iyi gitmişti ama kendime göre değiştirmediğim için takip etmesi epey zor olmuştu. Önce sistemi sonra da kendi eklemelerimi hemen aşağıda anlatıyorum.

Bu bootstrap aslında girişim dünyasından bildiğimiz bir terim: Bootstrap etmek, yani dış finansal kaynak almadan bir işi kendi ayakları üzerinde büyütmek. Duncan’ın yaptığı şey tam olarak bu ama iş dünyasında değil, kendi hayatında. Kendi alışkanlıklarını, kendi disiplinini, kendi zihinsel düzenini dışarıdan bir motivasyon kaynağına ihtiyaç duymadan, küçük ama sürekli adımlarla kurmaya başlamak gibi. Bu da çok güçlü duruyor.

Net alışkanlıklar belirlemek

Sistem her gün yapabileceğimiz birkaç alışkanlık belirleme ile başlıyor. Belirlenen alışkanlıklar ay boyunca her gün kazanılması hedeflenen şeyler oluyor. Haliyle belirleme kısmı nispeten zor olabiliyor. Bu nedenle sınırları net çizilmiş şekilde ilerlemek çok daha kıymetli. Hedef belirleme konusunda soru işaretleriniz varsa bu video işinize yarayabilir:

Hedefler için birkaç fikir:

• Hayatınıza her gün spor yapmayı almak istiyorsanız, hedef olarak her gün spor yapmak değil, her gün en az 30 dakika spor yapmak demek iyi olabilir. Bu daha ölçülebilir olacaktır

• Örneğin meditasyon yapmak değil; günde 10 dakika X meditasyonu yapmak demek

Hedefin ölçülebilir olması süreci anlamlandırmak için de kritik.

Her gün takip edeceğiniz 8-9 alışkanlık oluşturmak başlangıç için iyi olabilir.

Alışkanlıkları takip etmek için 30 günlük bir tablo oluşturmak

Yukarıdaki tablo tam olarak Bootstrap Your Life’ın temeli. İlk kolonda hedefler, ayın günleri, challenge’da kaçıncı günde olduğunuz var. Her ay için yeni bir kağıt kullanıyorsunuz.

Normal bir hedef takip sisteminden farkı, eğer bu alışkanlıklardan birini yapamazsanız yapmadığınız gün ile o alışkanlığın kesiştiği yere bir sayı ekliyorsunuz. Bu sayı için de hemen alttaki bölüme o günü neden yapamadığınızı yazıyorsunuz.

Örneğin spor yapamadığınız bir gün için 16 yazıp, arkadaşım geldi olarak not eklemek gibi.

Biraz kullanmaya başlayınca da neyi yapıp neyi yapamadığınız, hangi nedenlerle bazı şeyleri bıraktığınızı görebilmeniz için enfes bir tabloya dönüşüyor.

İstikrarın tam olarak görsel hali gibi düşünebiliriz.

Her ayın sonunda bir değerlendirme yapmak

Ay bittiğinde elinizde aşağıdaki gibi bir tablo oluyor:

Biraz karmaşık olsa da eğer sayıları ve şekilleri takip ederseniz neyi ne kadar yapabildiğinizi, nerelerde başarılı, nerelerde başarısız olduğunuzu görebiliyorsunuz. İstediklerinizi yapamama mazeretlerinize kadar görmüş oluyorsunuz. Bu da yeni çözüm yolları bulmak için neleri halletmeniz gerektiğini çok net şekilde görebiliyorsunuz.

Ay bittiğinde de ilk aydan alınan dersler ile birlikte de yeni ay için yine aynı yapıda bir kağıt oluşturup akıma devam ediyoruz. Tek fark, yukarıdaki görselde de gördüğünüz gibi challenge day kısmına, challenge’da kaçıncı günde olduğumuzu yazıyoruz. 31 gün süren bir ayın ardından yeni aya geçiyorsanız, bu alan 32 ile başlıyor.

Ben neyi farklı yapıyorum?

Bu sistemi kendi hayatıma uyarlarken biraz değiştirdim.

Ben 30 günlük değil, 3 aylık dönemler halinde düşünüyorum. Toplamda 9 temel alışkanlık belirledim ve bunları her ay takip ediyorum. Asıl amacım her ay 3 tanesinde 20 günün üzerine çıkabilmek. Eğer bunu başarabilirsem de bir sonraki ay onlara yine 20 gün üzeri hedefi koyup listemdeki 3 taneyi yeni hedef olarak belirliyorum.

Kasım 2025 ile de ilk ayımı tamamladım. Hedeflerimdeki 3 alışkanlığı da istikrarlı hale getirdiğimi görebiliyorum. Yeni ayda da 3 tanesini daha kazanmaya çalışacağım. Listemdeki toplam 9 alışkanlık, 3 ayın sonunda tamamlanmış olacak gibi duruyor.

Video olarak da izlemek isterseniz buradan göz atabiliriz:

Ruhunu korumadan ilerleyen yok olur.

Çocukken duymuştum. Alice Harikalar Diyarı’nda olması gerek, bir söz vardı, yerimizde sayabilmemiz için koşmamız gerek diyordu. Bu söz ara ara aklıma geliyor.

İnsan kendine bazen çok yükleniyor. Koca bir geçmişin, hataların, günahların sorumluluğunu üzerine almaya, herkes için bir şeyleri değiştirmeye çalışıyor. Daima atak halinde, oradan oraya koşturuyor, kovalıyor, saldırıyor. Sonra bir fark ediyor ki en büyük pişmanlıklarını anlatan yaşlılar, hayatlarını yaşayamamaktan, gençken bir durup nefes alamamaktan dert yanıyorlar.

Öyle bir dünya ki sadece var olduğunu başkalarının onayıyla kanıtlayabilmek için üstüne vazife olmayan şeylere koşturan insanlara dönüştürmeye çok müsait. Geri bildirimlere bağımlı, hayat gayesi başkalarının ağzından çıkan onay sözcükleriyle güzelleşen ve berbat hale gelen, yaşamanın aksine yaşadığını başkalarına kanıtlamak olan biri olmak hiç bu kadar kolay olmamıştı belki, tıpkı aksine bu döngüyü kırmak gibi. Zuboff’un “gözetim kapitalizmi” dediği bu sistem de, bu dikkati adeta bir hammaddeye çevirip beğeniler, etkileşimlerle besliyor, insanı sonsuz bir döngüye hapsediyor. Zaten onay beklerken, koskocaman bir onay sisteminin içinde kaybolup gidiyor hayatlar.

Bu dışa bağımlılık ve hep onay beklemek öyle bir maraton ki akıllıca ve ruha iyi gelecek şekilde ilerlemezse günün sonunda kendimize memnuniyetsiz, etrafımıza yorgun, içimize uzak hale gelmemize neden oluyor. Bu da gözümüzdeki o ışığı alıyor. Kimsenin gözümüzdeki o ışığı almasına izin vermemek gerek.

Tatmini kendi için bulmak

Belki de ilk konu mutluluğu başkalarının bizi algılama şeklinde değil, kendimizi nasıl hissettiğinizde aramak iyi olabilir. Söylemesi kolay, birkaç düşünce egzersiziyle yapmasına da kolaylaşabilir.

Fark etmek

İnsan çoğu zaman neyi sadece onay için yaptığını fark edemiyor. Günü bitirirken bugün kendi ilkelerime bağlı kalabildim mi diye sormak, bir şeyleri yaparken bunu neden yaptığını sormak bile bir şeyleri fark etmek için enfes ilk adım olabilir.

Gecikmeli paylaşım

Bir şey başardığında, güzel bir şey tamamladığında onu hemen ulu orta paylaşmayıp mutluluğu önce kendin hissetmek, başkalarının sözlerine göre mutlu veya mutsuz olmanın önüne geçebilir. Bitirdiğin bir resmi, gittiğin bir konseri, okuduğun bir kitabı hemen değil de, bir gün sonra hikaye atmak gibi minik şeylerden bahsediyorum. Bu da yaşadığın duyguyu fark etmeye, kendi başına mutluluğundan ve yaptıklarından ne kadar keyif alıp almadığını anlamaya, haliyle de kendini terbiye etmeye yarayacaktır.

Görünmez emek

Tatmini kendi içinde bulmak için görünmez bir emek oluşturmak da kıymetli. Yeni başlanılan o şeyi kimseye söylememek ne hissedeceğin konusunda başkalarının onayını beklememek anlamına geliyor. İnsanların onayını almadan yine kendi içinde mutlu olabiliyorsan; gelişimini, sürecini keyifle takip edebiliyorsan bu özelliğini değiştirmek mümkün de olabilir. Gizli emek mutluluğu başkalarının sözlerinden bağımsız üretiyor.

Asıl büyük ödül, eylemin bizzat kendisinde olmalı yani, başkalarının ona verdiği tepkide değil. Bu da ruha iyi geliyor, dengesiz dalgalanmaların önüne geçiyor. Modern nörobilimde de benzer şeyler vardı. Başarıyı içsel ölçütlerle kutlayanların beyninde dopamin dalgalanması daha dengeli seyrediyor, yani motive eden kimyasallar bir anda yükselip bir anda çökmüyor, sürdürülebilir bir memnuniyet akımı oluşturuyor.

İşin özü bir başına kalabilme cesaretine sahip olmak ve bunu yapabilmekten geçiyor. Kendi içinde mutlu, duygularını anlamlandırabilen biri başkalarının onayına göre savrulmayacaktır.

Ruhu güçlendirmek

Asıl tatmini başkalarında değil, kendi içinde bulmaya başladığında çabalamak da daha anlamlı gelecek. Çok çalışmak, istediğin şeyler uğruna geceleri gündüz etmek daha da kolaylaşacak. Bunu yaparken ruhu da güçlü tutmak gerek.

Geçen ay Japonya’da küçük bir kasabada iki hafta kadar geçirdim. Bazı günler civarda tezgahını kuran antikacıda eski bir dergi sayfasından kesilmiş bir kağıdı gösteren bir çerçeve gördüm, epey ilgimi çekti. Savaşçılar için barışta dinlenebilmekten, ruhunu beslemekten bahsediyormuş. İyi bir savaşçı olabilmek için ara vermek de kıymetli, bu da savaşmanın bir parçası gibi bir öğüdü varmış.

Şöyle diyormuş:

Geri çekilip ruhunu korumasını bilmeyen kişi, sonunda ilerleyemez ve yok olur. Bu yüzden bir savaşçının ruhunu güçlendirmesi, savaşsız zamanlarda olur.

Şu basit parça; iyi meziyetler kazanmış, cevval bir savaşçı olmanın yanında stratejik ilerlemenin ve özellikle geri çekilmenin önemini anlatıyor. Bu düşünce sadece kılıç çevirenlere değil, aynı zamanda bugün kod yazan, sosyal medyada bir şeyler paylaşan, satış yapan insanlar için de geçerli. Bilinçli şekilde durmayı bilmedikten sonra çok çalışmanın çıktısı ömür sonundaki pişmanlıklar olabilir.

Yani planlı mola asla bir panik fren değildir, aksine sürecin bir parçası.

Değirmeni soğutmak

Bu düşünce İbn-i Sina'da da vardı, beden - ruh dengesi üzerinden anlatıyor bunu değirmen taşına benzeterek. Taş durmadan dönerse un bozulur, hiç dönmezse de buğday çürür. Taş arada soğumalı ki un kıvamında çıkabilsin. İnsan arada durabilmeli ki uğruna çabaladığından keyif alabilsin, daha iyisini yapabilsin.

Bunun üzerine bir araştırma da vardı, bir YouTube kanalında görmüştüm. 2 saate kadarlık odak çalışmalarında 5-10 dakikalık kısa aralar vermek alınan kararların kalitesini de artırıyormuş. Yani durmaksızın çalışmak yerine arada ara veren insanlar daha oturaklı kararlar alabilirler. Öyle ki sadece camdan dışarı bakmak bile bir tür zihinsel budama olabilir.

Çok değil, arada durmak hem daha verimli çalışmayı sağlıyor hem de hayattan keyif almayı sağlıyor.

Dalları budamak

Bazı dönemler asma öyle gürleşir ki yapraklar arasında Güneş meyveye zor ulaşır. Dışarıdan bakınca meyveler için sabırsızlanabilirsin ama meyve alamayabilirsin. Bu onun büyümediği, ilerlemediği anlamına gelmez. İyi büyüyor olsa da yönlendirmeye ihtiyacı olabilir. Makası alırsın, bazı yerleri budarsın, kaynaklar iyi kullanılmış olur ve meyve alırsın.

Bu gereksiz işleri ortadan kaldırmak en güzel iş dünyasında ölçülebilir. Düşük değer üreten işleri yapmayı bırakan veya onları başka ekiplere devreden ekipler daha kaliteli işler çıkarmaya başlıyor. Yani bir 15 dakika oturup yapmasam da olur denilen şeyleri gözden geçirip onları budamak daha büyük çıktı üreten şeylerdeki başarıyı artıracaktır.

Garip gelebilir ama her gün 20 dakika hiçbir yere odaklanmadan boş bakan insanlar yaratıcılık odaklı testlerde daha yüksek sonuç alıyorlarmış. Sabah kahve demlerken bir yere odaklanmadan camdan dışarı bakmak bile kendimize tanıdığımız bir zaman, haliyle o bile işe yarıyor. Kupayı hafifletenler daha yaratıcı oluyor.

Peki sen, mutluğu başkalarının sözlerinde değil de kendi içinde bulmak için ne yapacaksın? Sonrasında hangi dalı budayacak, hangi değirmeni soğutacaksın?

“İffet insana bir sürü vakit kazandırır; şehvetinse boş tek bir anı bile yoktur.” - Seneca

Haz öyle bir şey ki ne kadar çok yaşanırsa kendine o kadar köle ediyor.

Bildirim sesleri, izlendikten birkaç saniye sonra unutulan kısa videolar, yeni tweet’leri görmek için dönen o yüklenme ikonu… Hepsi beynin ödül devrelerini ateşleyen bizi mutlu eden haz paketleri gibi çalışıyor.

Arkasında koca bir ekonominin döndüğü bu hazlardan biraz uzak kalınca canlar sıkılıyor, tatlar hemen kaçmaya başlıyor. En umumi yerlerde bile telefon bize en yakın konumda bulunuyor. İnsan maalesef artık kölesi olduğu şeyi beraberinde taşıyor, efendisinden uzak kalmak bir kenara dursun hep onunla olmak istiyor.

Bu ne yazık ki bir haz - kölelik döngüsü ve bugün büyük oranda bildirimlerle, algoritmalarla ve anlık ödül ekonomisiyle sinsice çalışıyor. Öyle ki hazzın bu kadar kolay erişilebildiği dönemlerin çok uzağında yaşayan Marcus Aurelius bu haz düşkünlüğünün insanı bir kukla gibi seğiren bir köleye dönüştürdüğünü söylüyor. Bu da ona göre bizi ömrünün tamamında mütemadiyen bugünden şikayet eden, yarının matemini tutarak harcayan canlılara dönüştürüyor.

Nefse köle olmamak

Nefsimiz üzerinde irademiz yoksa hayatta yapmak istediğimiz şeylerden kolayca sapabiliriz. Bize yoğun ve hızlı hazlar sunan günümüz dünyasında ne kadar çok haz elde edersek, Senaca’nın deyimiyle, bir o kadar çok köle, o kadar çok efendiye sahip oluruz.

Nefse köle olmamak en basit tanımıyla daha dirayetli olmakla, iradeye hakim olmakla mümkün olacaktır. Stoacılar da irade gücünü kas gücüne benzetiyorlar. Nasıl kas çalışırsa güçlenecekse, irade de çalıştırıldıkça güçleniyor. Buna benzer bir yorumu nörobilimci Andrew Huberman’dan da duymuştum. Ne kadar çok irade gerektiren şey yapılırsa hayatın her alanında daha dirayetli olunabiliyormuş. Bu da haz getiren şeylerin peşinden gitmemek için bazı eylemlerle daha anlamlı hale gelebilir.

Bilinçli rahatsızlık yaratmak

Yukarıda bahsettiğim Huberman alıntısı burada devreye giriyor. İrade, kullanıldıkça güçleniyor. Bilinçli rahatsızlık (deliberate discomfort) diye çevirebileceğimiz bir yönteme göre, kendimizi istemediğimiz durumlara sokmak, hayatın neresinde olursa olsun irademizi güçlendiriyor.

Böyle yazınca büyük şeyler yapmak gerekiyor gibi düşündürebilir ama kesinlikle o kadar da büyük konular olmak zorunda değil. Sabahın erken saatinde yatak sıcacıkken kalkmak veya tam yemek öncesi şekerin epey düşükken ikram edilen bir tatlıya hayır demek; hayatta daha dirayetli olmaya yardımcı oluyor. Daha da düşürürsek 120 saniye yapacağın bir egzersizi 121 saniye yapmak da buna dahil. Rahatsızlığa alışmak gibi ama iyi anlamıyla.

Bu da bizi Stoacıların kendilerini neden durduk yere zor duruma soktuklarına götürüyor. Detayına inmeyeceğim ama o da şöyle: Parası olmasına rağmen bazen fakir gibi yaşamak, açlığı tatmadan bir şeyler yememek veya soğuk havada bazen ince şeyler giymek gibi birçok şey yapıyorlarmış. Bu da onların hem bir şeylerin değerini anlamalarına hem olası bir kötü geleceğe hazırlıklı olmalarına hem de iradelerine daha hakim olmalarını sağlıyormuş.

Gönüllü Eksiltme

Bazı olmasa da olur ama olursa iyi olur dediğimiz şeyleri bir kenara koymak ve onlarla ilişkimizi ortadan kaldırmak da iradeyi güçlendirecektir. Az çoğu zaman çok olabilir.

Haftada bir gün telefona bakmamak, hızlı haber almak istediğimiz insanlar dışındaki insanların bildirimlerini kapatmak olabilir. Herhangi bir sağlık sıkıntısı yoksa bir gün oruç tutmak da fayda sağlayacaktır. Burada gönüllü şekilde yapılan her eksiltme, iradeyi güçlendirecektir.

Maliyet analizi

Kilo vermek için rejim yaparken paketli gıdalardan uzak durmaya çalışıyoruz diyelim. Dolapta rafine şeker içinde yüzen bir paket tatlı gözümüze çok daha güzel gelecektir. Bunu açıp yemek gastronomik bir zevk verecek, bir süre sonra da pişmanlık doğuracaktır. O tatlıyı yememeyi tercih etmek ise başka bir tür zevkle ilişkilendirilir. Yemeden önce oturup maliyet hesabı yapmak (zararlı tatlıyı yiyip mutlu olmak ve sonra pişman olmak mı yoksa sağlıklı bir vücuda sahip olmak için diyete devam etmek mi) bu anlamda epey kıymetli olacaktır.

Burada yazdıklarımın ana kaynağı olan ve Stoacı görüşü günümüz hayatına uygulama üzerine enfes yazıları olan William B. Irvine, bu konuları işlediği bölümün sonunda şöyle yazmış: Zevkten feragat etmenin kendisinin zevkli bir şey olduğunu keşfetmek de böylece stoacıların marifeti oluyor. Önceden de dediğim gibi onlar, zamanlarının en derin görüşlü psikologlarıydı.

Ben, nacizene, bu görüşü pek romantik bulsam da zevkten feragat etmenin aslında farklı bir zevk olduğu çıkarımı çok hoşuma gitti.

Sanırım Ibni Haldun diyordu, adetler ikinci fıtrat olur. Hazza köle olan zihinler, maalesef ki hazzın götürdüğü alışkanlıklarla yaşarlar, bu da onların tüm yaşam deneyimlerini etkileyen şeylere dönüşür. Haliyle hazza bağımlı yaşamanın getirdiği, götürdüğünden çok daha can sıkıcı olabilir.

"İstikbalini karanlık bir tesadüfün cilvesine terk etme."

Bu sözü genç cumhuriyetin başlarında gençlerin nelerle hemhal olması gerektiğine dair öğütler içeren bir kitapta okumuştum. O dönem lise son sınıf öğrencisiydim, çok etkilenmiştim. Zaman geçtikçe daha fazla insan tanımaya, farklı yaşamları farklı gözler ile görmeye başlayınca bu söz daha da bir anlam buldu.

İstikbalini isteyerek veya istemeyerek bir tesadüfe terk etmeye niyeti olmayanlar için keşke daha önce duysaydım dediğim şeyleri bazı videolarda toplamıştım. Çekimler ve düzenleme günümüz YouTube dünyasına pek uygun olmasa da dikkatinizi çekeceğini düşünüyorum.

Kurtarıcı beklemeyi bırakmak

Bu belki de yaşanabilecek en büyük farkındalıklardan biri. Şu an yaşadığı hayat, alışkanlıkları, vaktini harcadığı şeyler kişinin gelecekteki halini oluşturuyor; malum. Bazılarımızın bugünleri yarınlarını daha iyi geçirmek için sihirli bir değnek, bir kurtarıcı bekliyor.

Hayatı düzene sokmak

Kurtarıcı beklediğini fark ettikten veya kurtarıcı beklemeden nasıl harekete geçmesi gerektiğini netleştirdikten sonra haliyle hayatı bir düzene sokmak gerek. Bu atılabilecek en güzel ve uzun vadede en rahat hissettirecek adım.

Başarıdan ne anladığını bulmak

Hayatta neyi başarırsa tatmin olabileceğini bilen insan, o hedeflere biraz daha yaklaşıyor. Sağda solda anlatılan kısa dönemde büyük işler her ne kadar yapay zeka ile mümkün olsa da, şartlar ne olursa olsun kendisi için başarıyı kovalayacak bir zihin inşa etmek uzun bir yolculuk. En kısa yol uzun yol.

Hedef belirleyebilmek

Hedefsiz olmuyor, hedef ile de pek olmuyor… 2024 benim adıma iyiydi diyebilirim. Maddi ve manevi anlamda güzel şeyler yaşadım. Bu duruma bu yıla girerken hedef belirleme şeklime dair yaptığım değişiklikler epey katkı sağladı diye düşünüyorum. O düşünceleri 2024’e girerken bir video anlatmıştım:

Hedeflerde net olmak

Hedef belirlemeye yönelik düşüncelerim her ne kadar değişse de hayatın bir döneminde agresif hedeflerin olması gerektiğini düşünüyorum. Şu an hala hedeflerim esnek olsa da içten içe kendimce agresif diyebileceğim hedefleri kovalamaya çalışıyorum. Önceliklendirme ve yol haritası belirlemek için hedefler üzerine nasıl kafa yorulması gerektiğine dair bir video paylaşmıştım.

Ertelemeyi yenmek

Bir şeyleri yoluna koyduktan sonra bazen ilk adımı atmak aylar sürebiliyor. Özellikle başlamak için adeta yıldızların da senin için dizilmesini istiyor gibi oluyor insan. Bu erteleme sürecini kısaltmak, hızlıca başlayabilmek için bu konuda öğrendiklerimi burada anlatmıştım.

İstikrarlı Olmak

Bu sanırım günümüz dünyasının en büyük yetkinliklerinden biri. Bu kadar çok değişkenin ve dikkat çekici unsurun olduğu bir dönemde bir amaca yönelik istikrarlı kalabilmek o amaca ulaşmanın en kısa yollarından biri. Başladıktan sonra devam edebilmek, o gücü kendinde bulabilmek için:

Odaklanmayı artırmak

Ne kadar çok, ne kadar istikrarlı çalıştığının yanında bu çabayı daha verimli kılabilmek için odak şart. Özellikle de bu çağda. Odaklanma üzerine öğrendiklerimi, masaya oturur oturmaz evi toplayası gelenler için anlatmıştım.

Zor şeyleri başaracak gücü kendinde bulmak

İnsan bazen devam etmek istemiyor. Bu bana göre değilmiş diyor. O gücü kendinde bulamıyor. Bu dönemleri atlabilmek ve devam edebilmek için bazı şeyler önemli. Zor şeyleri başarmak aslında o kadar da zor değil, özellikle de tonla şeyin bu kadar erişilebilir olduğu çağda.

Bu içerikler, yıllar önceki halime anlatmak istediğim konuları içeriyor. Umarım size de faydalı olur.

Dahasını Emre Can Kartal YouTube kanalında bulabilirsiniz. Bu videoları da önerebilirim:

• Bir gün nasıl planlanılır?

• Hem hırslı hem de mutlu olmak

• Telefon bağımlılığından kurtulmak

• Verimli olma düşüncesi bizi neden tüketiyor?

• Kişisel gelişim bunu bilmeden olmaz

• Daha fazla para biriktirmek için

Ek olarak, bültenler için artık yeni bir platform kullandığımız için bu bültene herkesin göreceği şekilde yorum bırakabilirsiniz. Aşağıdaki buton bunun için:

Leave a comment

Sevgiler

20'lerinde epey kötü günler yaşamış, şimdilerde o dönemlerden aldığı dersleri anlatan struthless isimli bir YouTube kanalında VOMIT adında bir düşünce sistemi gördüm. 15 yıldır notlar alıyormuş ve kendince yazmayı en iyi adlandırdığı şey buymuş. VOMIT aslında bir kısaltma ve şu adımlardan oluşuyor:

• Vent: Karmaşayı çözmek için yaz.

• Obligations: Engelleri kaldırmak için yaz.

• Mindset: Farklı düşünmek için yaz.

• Ideate: Yeni fikirler için yaz.

• Trajectory: Akıllıca planlamak için yaz.

VOMIT adını verdiği bu sistem kabaca şöyle:

Vent: Aklındaki karmaşa için bir vent yaratmak, nefes deliği oluşturmak için yaz. Aklında karmaşıklık yaratan şeyleri sadece kağıda aktarırken bile yazarak organize edebilir, anlayabilirsin; diyor.

Obligations: Sorunları çözmek için yaz. Yapman gerekenler birikiyor ve stres yaratıyorsa çözüm yazmak. Bu şeyleri yaz, önceliklendir ve nasıl harekete geçeceğini belirle. Soru şu: Bu listede yer alanlardan hangisini yaparsan diğerleri daha kolay olur?

Mindset: Zihniyet için yaz.

En karmaşık ama en kritik maddelerden biri bu. -> Konuları farklı açılardan görmek için -> Nedenleri anlamak için, farklı sorular sorarak düşünce pratiği yapmak için -> Konuya mesafe alıp daha iyi anlamak için veya kendine bir arkadaşınmış gibi tavsiye verebilmek için -> Minnettar olduğun şeyleri görebilmek için​
​
​Ideate: Çözmek için yaz.

• Çözmen gereken problemleri listele.

• Bunları hep soru - cevap şeklinde ilerlet; bir soru ile gidersen üzerine daha çok düşüneceksin, bir loop oluşturacaksın.

• 5 dakikalık bir zamanlayıcı aç ve bu 30 yanıt bulmaya çalış.

Bir çözüm istiyorsan çok yanıt bulmalısın, diye düşünüyor. Bu da farklı açılardan bakmak için değerli.

Trajectory: Büyük resmi görmek için yaz.

Bunun aslında iki adımı var. Biraz daha büyük resim olanı şöyle:

1) Hedefini yaz ve bu hedefe seni yaklaştıracak ve uzaklaştıracak şeyleri listele.

2) Bu listeye göre uzaklaştıracak şeyleri ortadan kaldıracak aksiyonlar yaz.

3) Yaklaştıracak şeyleri hayatına sokacak şeyler yaz.

Para biriktirmek istiyorsan dışarıdan yeme gibi aksiyonlarla gitmekten bahsediyor.

Bu sistemin en fark yaratacak adımlarından biri Trajectory'nin ikinci bölümü.

Yapmak istediğin şeylere giderken pek de görünür olmayan bazı şeyler oluyor; işteki bir durum veya evdeki bir şey...

Bu sorulara yazarak cevap vermek bu görünmez şeyleri ortaya çıkarıyor diyor:

• Beni ne heyecanlandırdı?

• Enerjimi ne emdi?

• Bugün ne öğrendim?

Her gün bunları yazmak hem anlamlandırmayı sağlıyor hem de önceki adımları daha verimli kılıyor.

Bu yöntemi struthless isimli YouTube kanalında izledim. 20'lerinin başlarında kötü alışkanlıklarla dolu bir hayat yaşamış ve sonrasında hayata bakış açısı epey değişmiş. YouTube'da da bu süreçte öğrendiklerini, tecrübelerini, bakış açısını çok güzel bir şekilde anlatıyor.

Kurumuş bir yaprak, uçan bir kuş, herhangi bir koku; mutlu insanlar, mutsuz aileler her şeyden öğrenirsin. Böyle düşününce aslında öğretmen yok, rehber yok, filozof yok, guru yok.

Hayatın kendisi senin öğretmenin ve hep öğrenme halindesin, diyor.

İşte eğitimin bize bu tümüyle yapacağımız şeyi bulmaya yardımcı olması gerekir. Böylece hayatımız boyunca değerli olduğunu hissettiğimiz, bizim için derin anlamları olan bir işte çalışırız.

Tam da bu yüzden gençken gerçekten neyi sevdiğini bulmak çok önemli.

Bol bol öğrendiğimiz, öğrenmek için rehberlere ihtiyacımız olmayan günleriniz olsun.

Daha önce hiç meditasyon yapmamış 42 kişiyi 2 gruba ayırmışlar.

• 1. grup: Günde 13 dakika rehberli meditasyon yapmış.

• 2. grup: Günde 13 dakika podcast dinlemiş.

4. ve 8. haftalarda bir dizi mental testten geçmişler. 4 haftanın sonunda iki grup arasında pek fark gözlenmemiş.

8. haftanın sonundaysa meditasyon yapan grupta anksiyetede azalma, daha az yorgun hissetme gibi birçok farklılık gözlenmiş.

Aynı zamanda meditasyon grubunda odaklanma ve konsantrasyon artışı yaşanmış.

Daha önce meditasyon ile alakanız olmasa bile 8 hafta boyunca günde sadece 13 dakika meditasyon yapmak daha iyi hissetmeye yarıyor, odaklanma ve konsantrasyonları artırıyormuş.

Huberman'ın bir podcast'te anlattığına göre, bu meditasyon konusu çok da karmaşık bir şey değil.

• Her gün 13 dakikalık bir zamanlayıcı açıp uzanmak yeterli.

• Burundan nefes alıp vermeye dikkat edilmeli, odak dağıldıkça da nefes almaya odaklanmak gerekiyormuş.

Olur da araştırmayı okumak isterseniz buraya göz atabilirsiniz: ​https://www.researchgate.net/publication/327229074_Brief_daily_meditation_enhances_attention_memory_mood_and_emotional_regulation_in_non-experienced_meditators​​

Gün boyu motive kalmak zor, aylarca motive olabilmek çok daha zor.

Bu sorunu çözmek için bilimin ışığında madde madde adımlar çıkardım.

• Süreç içinde, o süreci yaşadığımız için kendimizi mutlu edeceğiz. Bunu yapmanın en iyi yolu farkındalık.

• O zaman zor süreçlerin içindeyken bile bunu kendi isteğimle yapıyorum, sevdiğim için yapıyorum diyeceğiz.

• Çalışmak için o masaya oturduğumuzda bunun bizi daha iyi şartlara getireceğinin farkında olduğumuzu kendimize hatırlatacağız.

• Kendimize bu çalışmayı daha güzel bir hayata erişmek için yapıyorum ve bu çabamdan dolayı mutluyum diyeceğiz.

• Spor yaparken kaslarımız yandığında bunun gelişimin bir parçası olduğunu söyleyeceğiz.

• Tatmin olacağın şey sana doğuştan gelen şeyler değil, azmin ve çok çalışman olmalı. Çabanı takdir etmelisin, zekanı değil.

Bu çıktıların temelini de iki bilimsel deney üzerinden anlattım. Hemen aşağıdan göz atabilirsin.

Hiç bugünlerde 5 yıl sonraki halini inşa ettiğini gerçekten düşündün mü? Şu anki alışkanlıkların, yaptıkların, yapmak istediklerin 5 yıl sonra nasıl birini oluşturacak?

Bu videoda bu konuda bir düşünme egzersizi olabilecek bir görüşten bahsettim. Aşağıdaki linkten videoyu izleyebilirsiniz.

Geçenlerde bir podcast’te şu anlama gelebilecek söze denk geldim: Suçladığın kişiye gücü verirsin.

Bu aslında hem psikolojik hem de antropolojik olarak derinliği olan bir söylem. Bu konu üzerine hem mini bir video hem de bir bülten hazırlamak istedim.

Video olarak izlemek isterseniz bültenin sonundaki linke gidebilirsiniz.

Bu söz biraz Türkiye bağlamında düşünüldüğünde şu hale dönüşüyor: Ortalama bir ailede doğup hayatını birkaç yıl hiç çalışmadan idame ettirecek kadar birikiminiz yoksa suçlamak sadece ortamlarda anlatacağınız şeylerdir, gazınızı almak ve hiç olmayacak şeyleri kabullenmek dışında da pek işe yaramaz.

Bu biraz sert ve çoğu insan ile taban tabana zıt bir bakış açısı. Herkesin hayatında bir türlü yenemediği ve suçlamalara doyamadığı anlar vardır. Ama bunu biraz daha derine götürürsek belki bunu olumlu aksiyonlara çevirebiliriz.

Suçlama gücü işaret eder

Bugün nerede olursanız olun bir okul da olabilir, bir iş yeri de. Orada istediklerini özgürce yapabilecek kadar güçlü insan kim? Sorumluluğu en yüksek olan kişi. Buradan bakarsak güç sorumluluk demektir.

Bir konu üzerine birinin güç sahibi olduğunu söylemek de böyle, sorumluluğu ona vermek ile eşdeğer.

- Söyle eğer bu ise: Böyle oldu çünkü şu kişi şöyle yaptı.
- Anlam da bu olur: O zaman işin faili şu kişi, mağduru ise biz oluruz.

Biraz daha uzaklaştığımızda suçlama aslında bireyin veya grubun gücünü yeniden dağıtmanın bir aracıdır. Bunu siyasetçiler sıklıkla yaparlar, bir sorun yaşadıklarında gücü devretmek ve sorumluluktan kaçmak için bir yerleri suçlarlar. X yüzünden Y olmadı, Z olmasa şu an uçmuştuk.

Bu tarz sözleri hep duyarız. Bu gibi konularda sorumluluk doğrudan suçlanan yere geçer. Sorumluluğu dışarı verirler, biz de aynısını yapıyoruz. Bu da bizi limitliyor.

Böyle bakıldığında konuyu biraz daha farklı bir alana götürebiliriz. Sorun yaşamak aslında bir fırsat. Her sorun sizi büyütecek, hepsi sizin daha farkında olmanızı sağlayacak. Aslında biraz net, suçlamak geçmişte yaşar. Çözüm ise geleceği inşa eder. Yani böyle böyle şeyler oldu, o yüzden bu durumdayım diye anlatmakta bir sorun yok ama bunun ikinci adımı yani çözüm aşaması yoksa bunun bir de anlamı yok.

Peki ne yapacağız?

Bir şeyleri suçlayıp ilk adımda takılmayacağız. Sorumluluk alacağız, güç sahibi gibi davranacağız.

Her sorun bir fırsattır, hayat her ne kadar Popper bu bağlamda söylememiş olsa da problem çözmektir. Her problemde her sorunda başkalarını suçlamak ile aktif olup sorumluluk alanlar arasında dağlar kadar var.

Suçlarken, değişim ve çözüm üretme gücünüzden feragat ederiz. Suçlama, güç ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi unutmayın. Kimse kimseye bu kadar büyük bir güç sahibi olacak ortamı vermemeli.

Büyük sorun, büyük fırsat. Her şey tecrübe. Büyük bir sorun yaşıyorsan ve bunu çözebiliyorsan artık eskisi gibi olmayacaksın. Bambaşka bir ruh haline bürüneceksin, büyüyeceksin, benzer sorunlar geldiğinde belki de rahatlıkla aşacaksın. O yüzden suçlamayı tespit etmek gibi kullanmak gerek.

- X yüzünden Y olmuyor. Cümle bu kadar basit. O zaman ne yapılmalı?

- İş yerinde üstüm şöyle böyle yaptığı için terfi alamıyorum. E yani?

- Karşı takım taraftarı bizim X futbolcusu şöyle yaptığı için benimle alay ediyor. E yani?

Sen ne yapacaksın?

Nasıl yeneceksin bunları?

Ne yaptığında bu sorun ortadan kalkacak veya ne yaptığında bu sorunun getirdiği enkaz toplanmış olacak?

Bunu düşündüğünde, böyle bakmaya başladığında farklı biri oluyorsun.

Güç sahibi olmaya başlıyorsun, sorumluluk almaya başlıyorsun, daha önce sana dağlar kadar büyük gelen sorunların senin gözünde ne kadar küçüldüğünü hissediyorsun. En güzeli de takılı kalmıyorsun, yoluna devam ediyorsun.

Gücü başkalarına bırakmadan, kendi sorumluluğunuzu alıp yola devam ettiğiniz günleriniz olsun.

Video versiyonu için aşağıdaki videoya göz atabilirsiniz.

Hafta sonları büyük oranda yeni şeyler üzerine düşünüyorum. Bu hafta sonu oturup yapmak istediklerime baktığımda yine birçok şeyin biriktiğini ve önceliklendirme yapmam gerektiğini fark ettim ama nasıl düşüneceğime dair biraz kaybolmuş gibi hissettim.

Biraz olsun çözebilmek için birkaç video izledim, blog okudum ama Scott Galloway’in yaklaşık bir yıl önce Chris Williamson ile yaptığı bir röportajdan kısa bir sekans beni çok etkiledi. Gerçekçi, ayakları yere basan, iyi görünmek için maddeleri yumuşatmadan anlatması çok hoşuma gitti.

Soru basit: 30'larına yaklaşan insanlar hayatlarını nasıl kontrol etmeliler? Nasıl düşünmeliler?

Biraz yorumlar ekleyerek, biraz da ana mesaja odaklı kalarak paylaşmak istiyorum.

Galloway bu soruya cevap olarak sayacağı maddelerden ilkinin biraz ilkel olduğunu söylüyor. Mental, fiziksel ve entelektüel olarak güçlenmeye çalışmayı öneriyor. İnsanın 20'lerinde ve 30'larında ne kadar güçlü olduğunuzu fark edemediğini söylüyor.

Ağırlık kaldırın, spor yapın, koşular yapın; kendi limitlerinizi zorlamaya çalışın diyor. Ne kadar büyük şeylerin altından kalkabildiğinizi görünce çok şaşıracaksınız diye de ekliyor. Sıkı çalışma, fırsatları tepmeme, maksimum ilerleme ve tecrübe için fazlaca kovalamak...

Bir not olarak: Bu madde üzerine epey konuşulabilir ama her hayatın her tavsiyeyi kaldıramayacağını da hesaba katmak gerek. Çok çalışmak, fiziksel ve mental olarak kendini zorlamak, hep debelenmek o kadar da rahatlıkla yapılabilecek şeyler değil, bir üstünlük aracı ise hiç değil. Bu nedenle bu maddeyi biraz daha ayakları yere basarak uygulamaya çalışmak epey kıymetli olacaktır.

Kendinizden daha iyi insanlarla oynayın. Küçük ortamlarda ortalama işler kovalayan insanlarla değil, daha geniş alanlarda sizden çok daha iyi olan insanlarla bir araya gelin, onlardan öğrenin, onlarla rekabet edin. Bu mevcut dostlarınız ile arkadaşlığınızı kesin demek değil, kendinizi geliştirecek insanlarla aynı ortamlara da girmeye çalışın demek. Bir sonraki maddesi de buna dokunuyor.

Yeni bir dost edinmek için atabildiğiniz kadar adım atın. Bir kafede sağında solunda oturan insanlarla sohbet etmek de olabilir, yaptığı işi beğendiğiniz bir insana teşekkür e-postası atıp bir kahve içmek istediğinizi söylemek de olabilir. İlişki başlatmak ve sürdürmek için gerekli yetenekleri edinin diyor. Reddedileceksiniz, o kadar da rahat hissetmeyeceksiniz ama bu gerekli diyor. Özellikle uzun dönem sürecek, karşılıklı değer yaratılacak, içten ilişkiler kurmak için.

Gerçekten iyi bir eşinin olması. Bunu dış görünüş veya ekonomik kriterler bağlamında söylemiyor. Gerçek bir yol arkadaşından bahsediyor. Galloway birçok alanda enfes başarılara imza atmış bazı arkadaşlarının iyi bir eşe sahip olmadıkları için harika hayatlar yaşamadıklarını söylüyor. Bazı arkadaşlarınınsa ekonomik olarak iyi durumda olmamasına rağmen iyi bir eşe sahip oldukları için her şeyin onlar için daha kolay olduğunu belirtiyor. Zorluklara birlikte aşacak, sizinle birlikte büyüyecek bir eş tüm belaları def etmeyi de kolaylaştırıyor.

O zaman bu soruları sormak gerek:

• Mental, fiziksel ve entelektüel olarak sınırlarını zorluyor musun?

• Bazı alanlarda senden iyi insanlarla aynı ligde olmak için çabalıyor musun?

• Reddedilmeyi kabullenip yeni dostlar edinmek için ilk adımları atıyor musun?

• Gerçekten iyi bir eş olabiliyor musun? Gerçekten iyi bir eş arıyor musun?

Bazen ilk adımları atmak, bazı soruları korkmadan sorabilmek ve riskli kararlar almak bir şeyleri değiştirmek için en büyük adımlar olabilir. Bunu da düşünmek gerek. Hayatlarımızın bunları ne kadar kaldırabileceğini, buradaki limitleri ne kadar esnetebileceğimiz üzerine kafa yormak çok kıymetli.

Kısa kısa özetleyip yorumlar eklediğim konuşmanın tamamına ise buradan ulaşabilirsiniz.

Bir beceri edinmek için 20 saat yeterli.

Dev okuma listeleri, video kaynak arşivleri aslında öğrenilecek konuyu ertelemeye neden oluyor.

Bir konuya hızlıca giriş yapmak istiyorsanız yapmanız gereken birkaç şey var.

Okuma ve izleme arşivleri kaydetmek zihnimizi rahatlatıyor belki ama başlamamızı sağlamıyor.

Josh Kaufman da tam bir öğrenme canavarıymış, yüzlerce maddelik öğrenilecekler listesi varmış. Girdiği her kitapçıdan üç dört kitap almadan çıkmıyormuş.

Sonra bir yöntem bulmuş.

Kızları dünyaya geldiğinde eşiyle birlikte önceliği kızlarına vermişler ve evden çalışmaya başlamışlar.

Tabii çocuk olunca yeni beceriler edinmek için ayıracağı süre de kısalmış, bu süreçte de verimlilik üzerine yeni şeyler denemiş.

20 saat yeter düşüncesi de buradan çıkmış.

Fikrin adı İlk 20 Saat.

Örneğin yeni şeyler öğrenirken tonla kaynağı sıralamak değil, 3-5 tane ile başlayıp diğer kaynakları yolda ihtiyaca göre öğrenmeyi öneriyor. Ne kadar çok kaynak o kadar çok ertelemek.

Malum, bir alanda uzmanlaşmak için 10 bin saat çalışmak gerek deniyor, detaylarına ineriz ama o görüş de epey tartışmalı.

Kaufman diyor ki "On bin saati profesyonellere bırakın. Biz yirmi saatlik yoğun, mantıklı ve özenli bir çalışmayla başlayacağız."

Hızlı beceri edimini 5'e bölmüş:

• Karar vermek

• Parçalara ayırmak

• Her bir parçayı öğrenmek

• Engelleri kaldırmak

• Pratik yapmak

Bunu da 10 maddelik bir sistem ile açıklıyor.

Ama temeli şöyle: Öğreneceğin konuda pratik yapacak ve kendini düzeltebilecek kadar bilgiyi sunacak kadar kaynağın olması yeterli.

Öğrenmek hata yaptığını fark edecek kadar bilip o hatayı nasıl çözeceğini öğrenmeye çalışmak daha eğlenceli ve daha hızlı ilerlemeni sağlıyor.

Popper'in "Hayat Problem Çözmektir" ismiyle Türkçede de olan bir eseri var. İnsanın tutkuyla araştıracağı bir problemi olması gerektiğini savunuyor. Onu çözünce de yeni problem.

Kaufman'a göre de insanın böyle problemleri olmalı. Hızlı beceri ediniminin ilk kuralı böyle bir şeye sahip olmak.

Sistemini de kısaca özetleyelim. Maddeleri birbirine yakınlaştırıp birleştirirsek şöyle bir şey çıkıyor: Seveceğiniz bir alan seçin, öğrenirken kafanızı duvara vurmak isteyeceğiniz şeyleri uzakta tutun veya bu şeyleri öğrenmeniz gerekiyorsa onları sevmeye çalışın.

Enerjinizi sadece bir beceri üzerine yoğunlaştırın, hem satranç öğreneyim hem de piyano ustası olayım düşüncesi bu bakış açısına göre sizi ertelemeye götürür.

Yola çıkarken hedefinizi belirleyin. Yani hedef gitar çalmayı öğrenmekse sürecin sonunda hangi şarkıyı çalmak istiyorsunuz bunu belirlemek çok kıymetli ki çalışmanın çıktısını ölçebilelim.

Yeni bir alana girişirken akıllıca planlamak gerek. Örneğin gitar çalmayı öğrenecekseniz nasıl tutulurdan başlamak gerektiğini unutmamak gerek. Gitarı eline alır almaz solo atmaya çalışmak çok can sıkıcı olur.

Başlarken engelleri kaldırmak kıymetli. Çoğumuz bir işe girişiyoruz, plan yapıyoruz ama engellere o kadar da odaklanmıyoruz. Temiz bir çalışma alanı, telefon bildirimlerinin kapalı olması gibi çoğu şey engelleri rahatlıkla kaldırır.

Özel zaman yaratmak gerek. Zaman bulunan bir şey değil, yaratılabilen bir şey. Hangi günlerde ve saatlerde bu alan ile meşgul olacaksınız, bunu netleştirmek gerekiyor. Haftalık 7 kadar saat bakacağım demek ile, her gün 8-9 arasında buna bakacağım demek arasında epey fark var.

Öğrenirken en kıymetli şey geri bildirim alabilmek. O alanı bilen arkadaşa sormaki, ne durumda olduğunuzu göstermek çok iyi olur. Sosyal medyada öğrendiklerinizi paylaşmak bile o alanda iyi insanlardan yorum almanızı sağlayacaktır.

İlk 20 Saat fikrinin kısa bir özeti için bu konuşmaya bakabilirsiniz. Ek olarak The First 20 Hours kitabına da göz atabilirsiniz.

Hızlı beceri edinimi üzerine ben de bir podcast hazırlamıştım. Kaufman'ın fikirlerini biraz daha detaylı dinlemek isterseniz:

Öncelikle belirtlemeliyim ki bu yazıda ümit satmıyor veya herhangi bir iş modeli anlatarak size kurs satmaya çalışmıyorum. Derin anlamlarıyla refah ve mutluluğu hiç tartışmıyorum - ki buna yetecek felsefi birikimim de yok.

Bu, bir dönem yakından takip ettiğim bir podcast üreticisinin kendince bulduğu bir formül. Kendi hayatında bunu yapabilmiş, bu nedenle paylaşmaya değer. Başlık 4 saatte çalışma gibi görünse de bu 4 saate ulaşabilmek için epey çalışmak gerekiyor.

Bahsettiğim kişi Tim Ferriss, dünyanın en çok dinlenen podcastlerinden birini yapıyor.

Formülümüz DEAL veya DELA.

Ferriss 2004 yılına kadar çok çalışıyormuş, çok yorgunmuş. O dönemde Dünya'yı gezmeye karar vermiş. Bu gezide nerede olursa olsun para kazanabileceğini fark etmiş.

Haftada 4 saat çalışarak rahat bir hayat yaşamak isteyenler için 4 aşamadan oluşan bir formül oluşturmuş: DEAL. Bir ara not olarak: Bunun bir de kitabını çıkarmış, 4 Saatlik Hafta ismiyle Türkçesi de bulunuyor.

DEAL'ın her harfi bir kelimeyi anlatıyor:

• Definition

• Elimination

• Automation

• Liberation

Anlatırken formülü DEAL'dan DELA'ya dönüştüreceğiz aynı zamanda.

1. Adım Definition

Formülün ilk adımı olan Definition ile başlayalım.

Refahlı yaşamayı ve mutluluğu yeniden tanımlamak.

Milyoner gibi yaşamak için bankada milyon dolarların olmasına gerek yok, diyor.

Refah aktiviteler, bir şeyleri yapma gücüyle alakalı. Bu da özgürlük ve boş zamanla alakalı diyor.

Peki mutluluk?

Mutluluğun tam zıttının can sıkıntısı olduğunu söylüyor. Bu yüzden mutluluğun tanımı olarak da heyecan kelimesini kullanıyor. İnsan heyecan duyduğu şeyleri yaparken mutludur, diyor.

Kırları bayırları gezmek dolaşmak, arkadaşlarınla vakit geçirmek, uçaktan atlamak, artık sizi ne heyecanlandırıyorsa… bunları yapmanın mutluluk olduğunu söylüyor.

Refah ve mutluluğun bizim için tanımı netleştirdikten sonra “elemination” adımı geliyor. Bir şeyleri hayatımızdan çıkartacağız.

2. Adım Elemination

Ferriss burada 80/20 kuralını gündeme getiriyor. Pareto ilkesine göre yapılan işlerine %80’i, %20’lik bir kaynaktan gelir. Biraz daha görüşü bozarsak yapılan işlerin %80’i aslında o kadar da önemli değildir. Bu söz tehlikeli yerlere de gidebilir tabii ama şimdilik kabul ederek devam edelim.

Konuya dönersek sizi kişisel hedeflerinize götürmeyen şeyleri sıra sıra elemenizi öneriyor. Peki bunları nasıl eleyeceğiz?

Yapılacaklar listesini açıp her maddeye tek tek şunu sorarak eleme yapabiliriz: “Bugün tamamladığım tek görev bu görev olsa mutlu olur muyum?” Cevap hayır ise eleme zamanı!

Email’lerde bile elemeler yapıp zaman kazanmayı öneriyor.

Buraya kadar formül şu işlere yaradı:

• Hedeflerinizi belirlediniz

• Zenginlik hedefini daha fazla özgürlük ve daha fazla boş zamana sahip olma hedefiyle, mutluluk hedefini de heyecan hedefiyle değiştirdiniz

• Ve e-posta alışkanlıklarınızdan başlayarak zaman alan bazı etkinlikleri ortadan kaldırdınız.

E peki başkasının işinde çalışıyorsam nasıl olacak?

Eğer başkasının işini yapıyorsanız bundan sonraki maddeler maalesef işinize yaramayacak. Ancak bir çalışansanız, doğrudan bir sonraki madde olan otomasyona geçemezsiniz. Bu nedenle Liberation olan 4. maddeyi bir önceki maddeye almamız gerekiyor. Eğer kendi işinizi yapıyorsanız bir aşağıdaki maddeyi en son okumalısınız.

3. veya 4. Adım: Liberation

Formülün DEAL formülünden daha az akılda kalan DELA formülü haline gelmesi için, çalışanların öncelikle kendilerini ofisten kurtarmaları gerekiyor. Tam da burada DEAL formülü DELA’ya dönüyor.

Belki özgürleşme kısmında şöyle bir şey olabilir tabii:

• Şirkete verdiğiniz değeri artırın

• Uzaktan çalışırken artan çıktıyı kanıtlayın

• İşletmenin faydasını ölçün

• Deneme süresi önerin

• Uzaktan çalıştığınız süreyi genişletin

Bir ara hikaye: Sherwood'un kendine zaman yaratması

Kahramanımız Sherwood yan iş olarak eBay’da denizci gömleği satıyor. Buna daha fazla vakit ayırmak için de bir şeyler yapıyor.

Önceliği kendiniz vazgeçilmez kılmak oluyor. Yani daha fazla özgür olabilmek için daha fazla çalışıp öne çıkması gerekiyor. Ne kadar değerliyse evden çalışmaya o kadar yaklaşacak.

Bu dönemde küçük bir test yapıyor ve salı ve çarşamba günleri hasta olduğunu ve evden çalışacağını söylüyor. Bu dönemde de ne kadar iş yaptığını takip ediyor, ofisteki tüm dikkat dağınıklıklarından kurtulduğu için yaptığı işin 2 katına çıktığını ölçülebilir bir şekilde gösteriyor.

Sonra evden çalışmanın patronuna nasıl fayda sağladığını gösteren bir rapor veya teklif oluşturuyor ve gönderiyor. Teklif kabul ediliyor ve artık Sherwood istediği her yerden çalışabilecek duruma geliyor.

Türkiye'de bunun nasıl çalışacağına dair soru işaretleriniz varsa başka soruları gündeme getirmek daha iyi olabilir.

3. veya 4. Adım: Automation

Burada yan iş olarak yaptığınız işi büyütme aşamasına geçiyoruz. Başlangıçta çok daha az çalışacağını bir yapı kurmalısınız.

Örneğin bir YouTube kanalınız varsa çekimleri ve video düzenlemek için biriyle çalışmaya başlayabilirsiniz.

Siz olmadan da büyüyebilecek bir yapı kurmanız gerekiyor. Burada da yaptığınız YouTube prodüksiyonunu markalara satmaya çalışacak ve işler almaya başlayacaksınız. Alınan işlerin ardından bir satışçı bulduğunuzda tamamdır! Artık size gerek olmadan çalışan bir prodüksiyon şirketiniz var.

İnsanlara para verme konusunda vizyonu açmak için şöyle düşünebilirsiniz:

Dolar üzerinden gidelim. Diyelim ki şu anda saatte 25 dolar kazanıyorsunuz ve uygun bir asistanın ücreti 30 dolar. Bu, asistanın devraldığı her bir saatlik çalışma için size efektif maliyetiniz 5$.

Bahsettiğim Sherwood’un işinden gidersek bir asistan tutup bu satışları onunla birlikte yapabilirsiniz.

Temel bir yanılgıyı düzeltmek için belirtmeliyim ki, bu formüldeki amaç kesinlikle girişimci olmak değil, siz olmadan da çalışan bir sistem yaratmak. Strateji toplantıları gibi işlere karışmanıza gerek kalmayacak bir yapı kurabilmek.

Mesela Johanna adında bir yoga öğretmeninin de bu konudaki girişiminden bahsediyor Tim Ferris. Yoga kursuna sıklıkla gelmeye başlayan dağcılar olduğunu fark ediyor Johanna ve biraz araştırdıktan sonra sadece dağcılara özel bir yoga DVD’si hazırlıyor. Bir site açıyor hem Google reklamlarından para kazanıyor hem de DVD’yi satıyor. Bu iş için harcadığı 250 doları henüz ilk haftasında geri alıyor.

Tim Ferriss yan iş olarak bir iş yapmak isteyeceklere şunları öneriyor:

1. Ürünü basit cümleyle özetlemelisiniz: iPod için en başta yapıldığı gibi, "1000 şarkı cebinizde" gibi.

2. Müşterileri basitliğe alıştırın. Renkler ve tasarımlar arasında seçim yapmak zorunda kalmamalı. Ürün basit olmalı.

3. Ürünün ortalama fiyatının 50 dolar ile 200 dolar arasında olmalı. Ürününüzü pahalı olarak satmalısınız ki ucuz, kalitesiz imajı olmamalı. Bu da kar marjını artıracak.

4. Son olaraksa ürün sağlam bir söz vermeli. Dominos örneğin, 30 dakikada siparişin kapında gibi.

Umuyorum buradaki formül, düşünce yapısı daha mutlu ve refahlı yaşama konusunda ufak da olsa yeni kapılar açacak düşünceleri getirmiştir.

Hayatını yoluna sokmak zorlu, uzun ve buradaki kelimelerin zihnimizde çağrıştırdığı gibi kolay, hemen olabilecek bir şey değil.

Yakın dönemde Reddit'te okuduğum bir hikaye üzerinden mini bir özet çıkardım.

Bir adam 32 yaşında dibe vurmuş, parasız, boşanmış, her şeye öfkeli, kirasını bile ödeyemez haldeymiş.

Bir süre sonra evli, mutlu, kendi işinin sahibi, sağlıklı ve fit bir hale gelmiş.

Formülüyse özetle sistemler üzerine düşünmekmiş.

4 adımı var.

İlk adım: Daha iyi bir hayatın mümkün olduğunu gerçekten fark etmek

Her şeyin kötü gittiği o dönemde bile, daha iyi bir hayatın mümkün olduğuna inanmış ve bir hayat amacı oluşturmuş: Erken emeklilik ve finansal özgürlük.

Kararlarını daha iyi bir hayat için almaya başlamış.

İkinci adım: Kendine bir soru sormak. "Ne için yaşıyorum?"

Hayatının kayıp gitmesini izlemek istememiş. Karar almış ve kendi mutluluğunu, sağlığını ve huzurunu ön plana koymuş.

Sağlık, servet ve mutluluğu ayrı şeyler değil, birbirine bağlı bir sistem olarak görmeye başlamış.

Üçüncü adım: Ağırlıklardan kurtulmak.

Çoğumuzun yaşadığı gibi, dış dünya onu aşağı çekiyormuş. Eski alışkanlıklarını ve çevresindeki olumsuzlukları fark etmiş. Hayatını negatif etkileyen, enerji sömüren insanları ve alışkanlıkları çıkarmaya başlamış. Hepsinden vazgeçmiş.

Dördüncü adım: Küçük zaferler

Kendini küçük küçük ama sürekli değişimlere adamış.Her gün ufak da olsa, hedeflerine bir adım daha yaklaşmaya çalışmış. Ne zaman zorlansa, bu küçük adımların onu ileri taşıyacağını hatırlamış; devam etmiş.

Bu süreç yıllar almış, hiçbir şey de bunun gibi bir tweet'te yazıldığı kadar veya ortamlarda anlatıldığı kadar kolay olmamış. Ama her gün, kendi mutluluğu ve sağlığı için verdiği mücadele onu bugünkü güçlü, huzurlu ve mutlu adama dönüştürmüş; hayata yeniden sarılmış.

Bu tarz içerikler için anasayfadan e-posta abonesi olabilirsiniz.

Subscribe now

Günde 4 saatten fazla telefona bakan biri 2 aşamalı bir kurallar bütünüyle telefon bağımlılığı yenmiş. Biraz zorlayıcı ama bunu hayatını geri kazandığını iddia edecek kadar büyük bir başarı olarak görüyor.

Bu hikayeyi bu sabah Reddit'te dolaşırken gördüm. Verimlilik üzerine paylaşımların olduğu r/productivity kanalındaydı. Okuyunca gerçekten fark yaratabileceğini ve gerçek bir hikaye olduğunu düşündüm ve burada paylaşmak isterim. Orijinal halini buradan okuyabilirsiniz.

Hislerini şöyle anlatmış:

“Gencim, kendime harika bir hayat inşa ettim ama bu gezegendeki sınırlı zamanımın çoğunu son birkaç yıldır parlayan bir dikdörtgene bakarak düşüncesizce geçirmekten memnun değildim. Bunu çözmek istedim, aşırılık yapmak zorundaydım ve işe yaradı.”

Öncelikle sıkılmayı öğrenin diyor ve ortalıkta dolaşan bazı görüşler için bunu söylüyor:

Sosyal medyayı silmek çözüm değil. Ekranı griye çevirmek çare değil. Bildirimleri kapatmak, eski model bir telefon almak sizi bundan kurtarmayacak. Telefonunuzu kilitleyip bir daha asla kullanmamanız ve yeni bir hobi bulmanız gerekiyor.

Telefon bağımlılığını çözmeyi 2 aşamaya ayırmış. Aşama 1 ile başlayalım.

1. Aşama

Basit yöntemler ile başlatıyor süreci, sonrasında iş biraz daha zorlu bir hal alıyor.

Öncelikle telefonunu siyah beyaz moda almış. Haliyle dikkatimizi çekmek için üretilen tonca uygulama ve video böylece daha az çekici hale geliyor.

Telefondaki çoğu uygulamayı silmiş. Özellikle arkadaşlık uygulamalarından kurtulmuş.

Ekranına ekran süresini gösterecek bir eklenti eklemiş. Böylece telefon ile o gün ne kadar vakit geçirdiği hep karşısına çıkıyor.

Çalıştığı saatlerde telefonunu “Rahatsız Etmeyin” moduna almış.

Telefon aramaları dışında, mesajlaşma uygulamları da dahil olmak üzere tüm bildirimleri kapatmış.

Değer verdiği insanlara artık mesajlara dönmesinin uzun süreceğini, aramayla iletişim kurmayı tercih ettiğini söylemiş.

Telefonu tuvalete ve yatak odasına almayı bırakmış. Telefonla uyumayı bırakmış.

Bence en güzel taktiklerden biri de bu: Telefonu sadece ayaktayken kullanmaya başlamış. Otururken, yatarken telefona elini sürmüyormuş. Bu da yukarıdaki çoğu maddenin temelini oluşturuyor.

Sadece yukarıdaki maddelere dikkat ederek telefon süresini günlük 1.5 - 2 saate kadar düşmüş. Her zaman tüm maddeleri tamamen uygulayamamış ama bunları alışkanlık haline getirmeye çalışmak bile büyük oranda olumlu dönmüş.

2. Aşama

Burada işler biraz daha sertleşiyor. Telefon bağımlılığından kurtulmak için telefonla araya mesafe koymakla yetinmemiş.

Telefonu günde haftada sadece 2 saat kullanma hedefi koymuş. Telefon büyük oranda odada kilitli duruyormuş ve sadece arama yapmak için veya rasyonel nedenler için telefonu kutudan çıkarıyormuş.

Aramaları ve mesajları büyük oranda kolundaki akıllı saatten takip etmeye ve dönmeye başlamış. Küçük bir ekran, bağımlılık yapıcı çok az değişken olması onu hem iletişimde aktif hem de amaçsızca ekrana bakan biri olmaktan çıkarmış.

Uzun süren spor kardiyo idmanlarında telefonu yerine akıllı saatini yanına almaya başlamış. Bir şeyler izlemek için telefondan kurtulmak adına ucuza 7 inç’lik bir tablet almış, videoları ondan izliyormuş.

Telefona ayırmayarak “kurtardığı” zamanını da yeni bir hobi öğrenerek doldurmuş. 1800 dolar kadar ödeyerek iyi bir kulaklık almış. “Ölmeden önce dinlemeniz gereken 1001 albüm” gibi bir listeye başlamış. Bunun çok önemli olduğunu, ödediği 1800 doları hayatını geri satın almak için ödediğini söylüyor.

Müzik dinlemeye ek olarak antik tarihe de merak sarmış, bir şeyler öğrenmeye başlamış ve bu şeyleri yerinde görmek için hafta sonları müzelere gitmeye başlamış.

Tüm bu iki aşamanın ardından haftalık telefon kullanım süresi 1.5 saatin altına düşmüş.

"Yapmak istediğim şeyleri bir türlü sıraya koyamıyorum, hangisinden başlayacağımı bilmiyorum."

Bu cümlelerin benzerleri çok kez zihnimde yankılanmıştı. 2 yıl önce de bu konunun üzerine eğilmeye karar verip neler yapabileceğimi öğrenmeye gayret etmiştim. Öğrendiklerimi de sonrasında bir videoda toplamıştım, onu da e-postanın sonunda göreceksiniz.

Hedeflerim olmasına rağmen istikrarlı şekilde adım atamama konusunu çözmeye çalışırken Oliver Burkeman isimli bir yazarın Four Thousand Weeks isimli kitabına denk geldim, bana epey faydası olmuştu.

Burkeman diyor ki şanslıysak bu Dünya'da geçirecek 4 bin haftamız var, bu zamanı farkında olarak, neyin peşinden koştuğumuzu fark ederek geçirelim.

2 liste ile çözüm

Diyor ki, Açık ve Kapalı Liste adında iki liste oluşturun. Açık Liste'ye hayata dair yapmak istediğiniz her şeyi yazın. Öğrenmek istediğiniz diller, edinmek istediğiniz yetenekler, belki de kazanmak istediğiniz para... arkadaşınızla bir kafede kurduğunuz o iş fikri bile olur, aklınıza ne geliyorsa.

Sonrasında Açık Listede yer alan hedefleri, hangisi diğerlerini önceliklendirecek diye düşünerek önem sırasına göre sıralayın. Örneğin hedefler arasında İngilizce konuşulan bir ülkede yaşamak varsa öncelikle o dili öğrenme hedefini daha yukarı yazmak.

Bu öncül adını verebileceğimiz, diğerlerinin gerçekleşmesini kolaylaştıracak hedefleri de 3 taneyle kısıtlamak ve Kapalı Liste'ye almak gerekiyor. Artık hangi 3 hedefe koşmanız gerektiğini biliyorsunuz.

Bunlara nasıl koşacağınızı da netleştirdikten sonra Açık Liste'yi unutup, tamamen farkında olarak Kapalı Liste'deki hedefler için çabalamaya geçmek gerekiyor. Neler yapmanız gerektiğini de yazdığınız için artık nereden başlayacağınız da net.

Burkeman'ın fikri şöyle: Kapalı Liste'deki hedeflerden birini ne zaman tamamlarsanız o zaman Açık Liste'ye dönün ve yeni bir hedefi daha Kapalı Liste'ye alın. Açık Liste sınırsız hedef sayısına sahip olacak ama gündeminizde hep 3 tane hedef olacak.

Bu tekniği bir dosya üzerinden anlattığım videoyu da buraya ekliyorum. Dilerseniz detaylarına ve arkasındaki düşünceye göz atabilirsiniz:

Daha hızlı öğrenmek için tekrar tekrar okumak veya altını çizmek işe yaramaz. Çok daha basit yollardan karmaşık konuları öğrenebilirsiniz.

Beynimizin istediği şekilde öğrenmiyoruz. Okuduğun şeyin altını çizmek veya tekrar tekrar aynı metinleri okumak aslında öğrenmenizi kolaylaştırmıyor. Çok basit şeyler yaparak zor konuları bile rahatlıkla öğrenebiliriz.

Bu içeriğin video versiyonu için:

Girişte bahsettiğim öğrenirken yapılan hatalarla başlayalım.

Öğrenmeye çalıştığınız konuyla ilgili bir metin ile boğuştuğunuzu düşünelim. Klasik bir öğrenci bu metnin önemli gördüğü yerlerinin altını çizer, aynı metni tekrar tekrar okur. Bir de üzerine sınav günü okuya okuya sabahlar. Bu metodlar öğrenmenin en verimli yolları değildir ve genelde sadece zaman kaybıdır.

Bir metnin altını çizmek veya onu tekrar tekrar okumak sanıldığı kadar öğrenmeye yaramaz. Hep aynı yerlerde dönüp dolaşıp öğrenme illüzyonuna kapılmanıza neden olur.

Tekrar tekrar okuyarak metne daha aşina olursunuz, metnin verdiği bilgileri daha iyi anlamazsınız.

Peki daha hızlı öğrenmek için ne yapmak gerekir?

Önce şunu bilmek gerek. Beynimiz bilgileri hatırlamaya çalışırken de öğrenmeye devam eder. Yani sınava girmek, test çözmek, hatırlamaya çalışmak gibi aktiviteler de öğrenmenin bir parçasıdır.

O zaman öğrenmek istediğiniz konuyla ilgili bir şeyler okuduktan sonra kendine sorular sormak daha iyi bir çözümdür. Yani okuduğunuz, izlediğiniz şeyden sonra kendinize konuyla ilgili sorular sorun, mümkünse mini sınavlar yapın. Daha iyi öğreneceksiniz.

Ayrıca bu soruları cevaplandırmaya çalışmak hem neyi bilip neyi bilmediğinizi de gösterir. Yani odaklanmanız gereken alanları da görmüş olursunuz. Cevap veremediğiniz soruların cevaplarına yeniden dönüp oraları öğrenmeniz gerektiğini fark edersiniz. Sonra oraları yeniden öğrenip yine kendi kendine soru cevaplarla öğrenmeye devam edebilirsiniz.

Şimdi konuyu biraz daha karmaşıklaştıralım. İnsan bir bağlam içinde öğrenir ve ilişkisellik kurar. Bir konuyu öğrenirken koca bir denizin içinde küçük bir yeri öğreniyorsunuz aslında. Bu konuları tamamen öğrenmeden farklı konuları öğrenmeye başlamak bu bahsettiğim bağlamı geliştiriyor ve ilişkisellik kurdurmaya başlıyor. Çünkü birbirine dokunabilecek birden fazla bilgiye sahip oluyorsunuz. Yani bir konuda bir şeyler öğrenirken, ona ek yeni şeyler de öğrenmeye başlayınca ikisi de daha net anlaşılıyor. Bu da daha iyi öğrenmenizi sağlıyor.

Somut örneklerle anlatmak gerekirse şöyle diyebiliriz: matematik formüllerini öğrenmeye çalışırken bir formüle takılı kalmayıp sıra sıra hepsinin bir üzerinden geçmek, her bir formülü iyi anlamanızı sağlayacak. Farklı farklı konulara geçmekten çekinmemek gerek.

Konuyu biraz daha ileri götürelim. Öğrenilen şeyin gerçek hayatta karşılığını düşünmek öğrenmeyi kolaylaştırır. Bu genelde fizik derslerine olabilir. Hareket kanunlarını öğrenirken, bu kanunların bir topun nasıl sektiği veya bir arabanın nasıl hızlandığı açıkladığını düşünmek hareket kanunlarını anlamayı kolaylaştırır.

Öğrendiğiniz konunun gerçek hayatla hiçbir bağlantısı olmasa bile gerçek hayatta bu konuyu birine öğretiyormuş gibi düşünmek de değerli. Bir arkadaşına bu konuyu nasıl anlatacağını düşünüp ona göre aklında tutarsan konuyu daha iyi anlarsın. Çünkü artık konunun gerçek dünyada bir karşılığı vardır.

Öğrendiklerimizi nasıl uzun süre aklımızda tutacağız?

Bugün öğrendik ve aylar sonra belki de yıllar sonra bu konu nasıl aklımızda kalacak? Bunun için de çok basit bilimsel bir metod var.

Öğrenmeyi belirli aralıklarla tekrar etmek gerek. 10 gün sonraki bir sınav için bugün çalışmak, 2 gün sonra çalışmak ve 7 gün sonra çalışmak daha iyi öğrenmemizi sağlayacak. Çünkü her defasında hem bilgileri tazeleyeceğiz hem de üzerine eklemeler yapacağız.

İlk metodla birleştirilince, yani öğrenilen konu hiçbir kaynağa bakmadan tekrarlanmaya başlayınca daha akılda kalıcı olacak.

Geçen yıl hedef belirleme konusunda bana çok şey öğretti. Hedef belirlerken de huzurlu olabilmek için farklı düşünmeye başladım.

İlk konumuz şu: Bir şeyler istemek huzursuz olmaktır. Biraz garip geliyor olabilir ama şöyle düşünün: Bir şeyler istemek aslında şu an olduğun konumdan memnun olmamak, değil mi?

Bulunduğu konumdan memnun olmayan biri nasıl huzurlu olabilir? Yeni yıl hedefleri de bu bağlamda değerlendirilmeli. Bir şeyleri değiştirmek istiyorsak huzursuz olmayı göze almak gerek. 2024 için agresif planlarınız varsa huzursuz olmaya, rahatsız olmaya, konfor alanından çıkmaya hazır olmalıyız.

İçeriğin video versiyonu için:

Takvimden günler, yıllar değiştikçe mucizevi şeylerin geleceğini düşünmediğim için hedeflerimi takvimin belirli dönemlerine atamamaya gayret ediyorum ama yakın dönem için de hedeflerim var. Bu hedeflere yani bu isteklere sahipken de kendimce huzurlu olabiliyorum. Biraz bu konuyu açayım.

Dinginliği, erdemi temel alan hemen hemen her görüşün ortak bir noktası var: Kontrolün elinde olmadığı şeyleri kafaya takmamak. Bunu bir adım geri çekelim: Kontrolün elinde olmadığı konularda hedeflerle belirlememek.

Öncelikle şunu kabul etmemiz gerekiyor: Sandığımızdan çok az şey üzerinde etkimiz var. İş değiştirmek veya sınavdan yüksek almak bile tamamen bizim elimizde olan konular değil. Hocanın o anki sınav kağıdını okurkenki modu, işe alan kişinin hayata bakış açısı gibi birçok şey var. Kaldı ki sınav kağıdına notu biz vermiyoruz, kendimize işe biz almıyoruz. Son kararı biz vermiyoruz.

E o kadar çalışıyorum, iş için de o kadar kendimi geliştirdim; nasıl etkim yok. Tam olarak konuyu buraya getirmek istiyorum. Çünkü şu soru gelebilir: Bu kadar az şey üzerinde etkimiz varsa o zaman hiçbir şey yapmadan duralım denilebilir mi? Biraz zorlarsak evet ama o konu pek öyle değil.

Etki var ama sonucu doğrudan değiştirecek bir etki yok. Sınava giderken başıma bir şey gelebilir, okulda bir şeyler olabilir,

Ben elimden geleni yaptım mı? Yaptım. İşin hakkını verdim mi? Verdim. O zaman içim rahat. Kötü sonucu kabul etmeme gibi bir durum yok, bu yaşandı ama bir daha yaşanmaması için şunları yapabilirim. Dersimi aldım, devam ettim. Başarısızlığa saplanıp kalmakla, başarısızlığın getirdiği o öğrenmeyle ilerlemek arasında dağlar kadar fark var.

Örneğin 2024 yılında şu kadar aylık gelire oluşacağım hedefi, muhtemelen 6. aydan sonra her şey istediğiniz gibi gitmezse yan yollara sapmaya neden olabilir. Yıl başında belirlenen o rasyonel hedefe tamamen ulaşılamayan

Peki nasıl hedef belirlemeliyiz?

Bu videodan önceki hedef belirleme düşüncelerinden beslenebiliriz. Aylık 50 bin lira gelir elde edeceğiniz bir işte çalışmak istiyorsunuz diyelim. Maaş verme kararı sizde değil, işe alınma kararı bile sizde değil. Etki edebileceğiniz alan neresi? Kendi alanınızda 50 bin lira maaş veren şirketlerin istedikleri niteliklere sahip olmak. Şu seviyede şu programı bilmek, bu kadar yabancı dil, şöyle bir hayat standardı vs.

O zaman hedef 50 bin lira gelir elde etmek değil. Hedef şu programları bilmek, bu kadar yabancı dil konuşabilmek ve şöyle bir hayat standardına sahip olmak.

Bakış açımız 180 derece değişiyor belki de.

Bunun özellikle iş dünyası için çok nahif bir hedef olduğunu düşünebilirsiniz. O yüzden iş dünyasından bir örnekle geldim. 0’dan 100 milyon dolar servete ulaşan Hormozi bir videosunda anlatıyordu, kurumsal bir işletmede satış hedefi koymak bile sıkıntılı; çünkü satın alma kararını sen vermiyorsun. Elinde olmayan bir şey için plan yapıyorsun aslında. 10 satış yapmak istiyorsan 10 satış yapmanı sağlayacak aksiyonları hedef listene almalısın. Hedef, kontrolün elinde olduğu konularda belirlenmeli.

Peki nasıl düşünmek gerek?

• Şu an kazandığın para huzurlu yaşamana yetiyor mu?

• Gitmek istediğin yere seni götürecek alışkanlıklara sahip misin?

• Etrafındaki şeyleri fırsat olarak görüyor musun? Tamam.

• Bu kadarı yeterli. Yaşamaya, keyif almaya devam etmek gerek.

Tabii dikkat edilmesi gereken nokta ben zaten iyi bir yoldayım diyerek beklemek değil, devam etmek. Bu da süreci anlamlandırmayı, yaptığın şeylerin uzun vadede seni daha iyi yapacağını fark ettirmeyle geliyor. Bu farkındalığa sahip biri de hedeflerine göre yaşıyor.

Son dönemde öğrendiğim çoğu şeyin zihnimde bir yere oturmaya başladığını hissediyorum. Hepsi sanki bir yerlere oturuyormuş da gerçekten anlıyormuşum gibi geliyor.

Şu sıralar Krishnamurti okuyorum. Kendisi 20. yüzyılın en önemli düşünürlerinden biri ama Batılı olmadığı için Türkiye’de pek bilinen bir isim değil, bizim okullarda gördüğümüz tarzda bir düşünür değil. 1800’lerin sonlarında Hindistan'da doğmuş, gerçek mutluluğun içsel anlayışla nasıl elde edilebileceğini sorgulayan konuşmaları ve yazıları olan bir isim. Bana da çok şey kattı.

Bu içeriğin bir de video versiyonu var:

Bugüne dek antropoloji ve felsefe üzerine birçok şey okuyup birçok düşünürün, bilim insanın görüşlerini dikkatle anlamaya çalışmıştım. Krishnamurti’yi okuyunca bugüne kadar okuduklarım sanki savruk savruk zihnimin içindeymiş de bu adamın soruları ve anlatılarıyla yerine oturuyormuş gibi hissetmeye başladım. Biraz da bunlardan bahsetmek istiyorum.

Sadece 2 konudan kısaca bahsedeceğim. Amacım da size de birkaç soru sordurabilmek. Konulardan ilki hırs.

Hırsın iyi mi yoksa kötü mü bir şey olduğuna bakmadan önce şu soruyla gidelim istiyorum. Etrafınızda hırslı olarak gördüğümüz insanları bir düşünün, neler yapıyorlar, hırslıyken nasıl bir ruh halindeler?

Daha büyük bir insan olmak istiyorlar, daha iyi imkanlara sahip olmak istiyorlar, daha fazla şey istiyorlar. Bunun yakında büyük oranda kendilerini düşünüyorlar, kendi hırslarını gerçekleştirebilmek için amaçlarına hizmet etmeyecek diğer insanları bir kenara itiyorlar. Aslında toplumda başarılı olanlar ile geride kalanlar arasında bir çatışma yaratıyorlar. Yani hırsla bir şeyler inşa etmeye çalışırken yıkıcı bir sürecin içindeler.

Hırslı insanların ruh halleri bir kenarda dursun. Şu soruyu sormak istiyorum:

"Bir şeyi sadece o şeyi sevdiğin için yaparken hırslı mısın?"

Resim çizmek mesela veya kitap okumak. Bir şeyi bütünüyle kabul edip onu değerli görerek yaparken hırslı olmuyoruz. Bir yere gelmek istemiyorsun, kar amacın yok, daha iyi sonuçlar arzulamıyorsun. O şeyi yapıyorsun, çünkü o şeyi seviyorsun. O işte iyisin ama hırslı değilsin. O işten hayatını kazanacak kadar kendini geliştirebiliyorsun ama hırsın yok.

Bir şeyi gerçekten o şeyi sevdiği için yapmayan insanlar mutlular mı? Sevmediğiniz bir işte çalışıyorsanız kendinizi düşünün. Gününün 8 saatini bir işe veriyorsun, yolunu, hazırlığını da düşününce bu süre neredeyse uyanık kaldığın her ana eşit. Gününü sevmediği bir şeyle geçiren biri mutlu olabilir mi? Huzurlu olabilir mi? İyi yaşayabilir mi? O sistemin içinde yükselebilmek için hırslara sahip olan biri yıkıcı olmaktan başka bir yola sahip olabilir mi?

Bu sarmala girmemek için öğrenme ve eğitim bizim için çok kıymetli. Neyi gerçekten mutlu olarak, tümüyle kabullenerek yaptığımızı keşfetmek çok değerli. Belki de atılabilecke ilk adım bu. Bunu da öğrenerek, eğitimle yapabiliriz. Gerçekten öğreniyorsan hayat boyu öğreniyorsun diyor, Krishnamurti.

Kurumuş bir yaprak, uçan bir kuş, herhangi bir koku; mutlu insanlar, mutsuz aileler her şeyden öğrenirsin. Böyle düşününce aslında öğretmen yok, rehber yok, filozof yok, guru yok.

Hayatın kendisi senin öğretmenin ve hep öğrenme halindesin, diyor.

İşte eğitimin bize bu tümüyle yapacağımız şeyi bulmaya yardımcı olması gerekir. Böylece hayatımız boyunca değerli olduğunu hissettiğimiz, bizim için derin anlamları olan bir işte çalışırız.

Tam da bu yüzden gençken gerçekten neyi sevdiğini bulmak çok önemli.

Bol bol öğrendiğimiz, öğrenmek için rehberlere ihtiyacımız olmayan günleriniz olsun.

Share